Anal bölge hastalıkları

Makat çevresindeki şikâyetlerin büyük bölümü birkaç yaygın hastalıktan kaynaklanır. Bunların çoğu iyi huyludur ve erken dönemde ele alındığında tedavisi de o ölçüde basittir.

Ancak aynı şikâyetler — özellikle kanama — daha ciddi hastalıkların da ilk belirtisi olabilir. Bu yüzden tanı, şikâyetin adına bakılarak değil, muayeneyle konur.

Hemoroid

Makat kanalındaki damar yastıkçıklarının genişlemesi ve aşağı doğru sarkmasıdır. Zorlanarak dışkılama, uzun süre tuvalette oturma, kabızlık, gebelik ve ayakta çalışmak başlıca kolaylaştırıcı etkenlerdir.

İç hemoroidler genellikle ağrısızdır; en sık belirtileri parlak kırmızı kanama ve sarkma hissidir. Dış hemoroidlerde pıhtı oluşursa ani başlayan, sert ve çok ağrılı bir şişlik ortaya çıkar.

Yaklaşım

  • Erken evrede lif ve sıvı alımının artırılması, tuvalet alışkanlığının düzenlenmesi ve ilaç tedavisi çoğu zaman yeterli olur.
  • Ara evrelerde bant ligasyonu gibi ayaktan uygulanan yöntemler kullanılabilir.
  • İleri evre ve sarkmanın belirgin olduğu durumlarda cerrahi tedavi gündeme gelir. Birden fazla cerrahi yöntem vardır; hangisinin uygun olduğu evreye ve kişiye göre değişir.

Anal fissür (makat çatlağı)

Makat kanalının iç yüzeyindeki ince bir yırtıktır. Genellikle sert dışkılamayla başlar.

Tipik şikâyet, tuvalet sırasında bıçak kesiği gibi keskin bir ağrı ve sonrasında saatlerce süren yanmadır. Ağrı korkusu kişiyi tuvaletten kaçınmaya iter, kabızlık artar ve çatlak daha da derinleşir. Bu kısır döngü kırılmadan iyileşme zordur.

Yaklaşım

  • Yeni başlamış çatlakların büyük kısmı, dışkı yumuşatıcılar, oturma banyoları ve kas spazmını çözen kremlerle iyileşir.
  • Aylardır süren ve iyileşmeyen kronik çatlaklarda cerrahi tedavi gerekebilir.
  • Tedavinin hangi basamakta başlayacağı, çatlağın süresine ve muayene bulgularına göre belirlenir.

Anal fistül ve apse

Apse, makat çevresindeki bezlerin iltihaplanmasıyla oluşan bir iltihap birikimidir. Giderek artan zonklayıcı ağrı, şişlik ve çoğu zaman ateşle seyreder.

Fistül, apsenin iyileşme sürecinde geride kalan; bağırsağın iç yüzeyi ile cilt arasında oluşan anormal bir tüneldir. En sık belirtisi, kendi kendine kapanmayan bir delikten gelen sürekli akıntıdır.

Yaklaşım

  • Apse acil bir durumdur ve boşaltılması gerekir. Antibiyotik tek başına yeterli değildir.
  • Fistül kendiliğinden kapanmaz; tedavisi cerrahidir. Tünelin makat kaslarıyla ilişkisine göre farklı yöntemler uygulanır.
  • Bu ilişki önemlidir, çünkü tedavide amaç hem fistülü kapatmak hem de dışkı tutma işlevini korumaktır. Yöntem seçimi bu dengeye göre yapılır.

Pilonidal sinüs (kıl dönmesi)

Kuyruk sokumu bölgesinde, kılların cilt altına girmesiyle oluşan bir tünel ve kist yapısıdır. Sıklıkla genç erişkinlerde görülür.

Sessiz kalabileceği gibi, iltihaplanarak ağrılı bir şişliğe ve akıntıya dönüşebilir. Uzun süre oturarak çalışmak şikâyetleri artırır.

Yaklaşım

  • İltihap döneminde öncelik apsenin boşaltılmasıdır.
  • Kalıcı tedavi cerrahidir. Kapalı yöntemlerden daha geniş çıkarma ve doku kaydırma yöntemlerine kadar farklı seçenekler vardır.
  • Yöntemler yara iyileşme süresi ve tekrarlama olasılığı bakımından birbirinden ayrılır; hangisinin uygun olduğu hastalığın yaygınlığına göre değişir. Tedaviden sonra bölgenin kıllardan arındırılması, tekrarı azaltan en önemli adımdır.

Bu hastalıkların hepsinde ortak nokta şudur: erken dönemde ele alındığında hem tedavi daha basit, hem iyileşme daha kısadır. Şikâyetin aylarca beklemesi, çoğu zaman tedaviyi zorlaştıran tek etkendir.

Şikâyetinizin hangi duruma uyduğunu ancak muayene belirler. Değerlendirme için randevu alabilirsiniz.